Giật mình - tội phạm trẻ em

Với tình trạng trẻ em vị thành niên phạm pháp ngày càng tăng như hiện nay, vấn đề giáo dục đạo đức cho thanh thiếu niên lại là một điều đáng báo động, cho dù nó không còn quá mới mẻ





Gia đình, nhà trường và xã hội cần có trách nhiệm hơn để gìn giữ nụ cười hồn nhiên của trẻ thơ Ảnh: Lan Anh

Giật mình: Tội phạm trẻ em
Năm 2007 và 3 tháng đầu năm 2008, có 7 nghìn vụ vi phạm của trẻ em dưới 16 tuổi, chiếm đến 70% tội phạm vị thành niên dưới 18 tuổi. Công an các địa phương đã khởi tố điều tra 8.531 vụ với 11.732 đối tượng ở tất cả các tội danh này, xử lý hành chính 35.463 vụ với 48.187 đối tượng...
Những con số trên TTXVN đã khiến không ít người giật mình, đó là thực trạng đáng báo động về tình hình phạm tội ở trẻ em vị thành niên. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này thì nhiều, nhưng chủ yếu là do trách nhiệm và sự gắn kết của mối quan hệ gia đình - nhà trường - xã hội chưa thực sự đem lại hiệu quả.
Trách nhiệm thuộc về ai?
Với một nền văn hóa xã hội và giáo dục như ở Việt Nam, tính tự lập ở trẻ em rất thấp, phần lớn chịu sự áp đặt và phụ thuộc vào gia đình và nhà trường. Vì thế, khi học sinh ở lứa tuổi này gặp phải một vấn đề khó khăn thử thách trong cuộc sống, các em rất lúng túng trong việc tự tìm hướng giải quyết, bế tắc và thiếu trách nhiệm với bản thân dẫn đến những quyết định sai lầm gây hậu quả đáng tiếc.
Mầm tội ác bắt nguồn từ gia đình Nguyên nhân đầu tiên dẫn đến tình trạng trẻ em phạm tội là do gia đình. Khi gia đình không thực sự lành mạnh thì trẻ em sẽ là người chịu sự ảnh hưởng nhiều nhất. Số lượng trẻ em vị thành niên phạm tội do ảnh hưởng trực tiếp của gia đình là khá lớn. Theo số liệu thống kê tội phạm học, trẻ em phạm pháp có nguồn gốc gia đình làm nghề buôn bán bất hợp pháp chiếm 51,94%; gia đình có người phạm tội hình sự chiếm 40%; 30% trẻ phạm tội có bố, mẹ hoặc cả hai nghiện hút...
Một nguyên nhân nữa khiến trẻ em phạm tội là do quá trình hình thành nhân cách bị ảnh hưởng bởi nạn bạo hành gia đình từ nhỏ. Sự ngược đãi, bạo hành về tinh thần hay thể xác đều ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của trẻ và để lại những di chứng sâu nặng trong việc hình thành cách ứng xử sau này.
Trường hợp một bà mẹ phạt hai đứa con quỳ gối trên đường Võ Thị Sáu, quận 3, TP HCM vừa qua trước đông đảo bàn dân thiên hạ là một việc làm vô cùng đáng lên án. Rất có thể sau này, những đứa trẻ ấy sẽ bị ám ảnh vì bị phạt trong quá khứ nên sinh ra cục cằn thô lỗ, ưa thích bạo lực, hay gây sự. Đó là hậu quả lâu dài mà trách nhiệm chính thuộc về cha mẹ, từ một phút nóng giận mà không dạy dỗ con cái đúng cách.
Cũng có những gia đình chưa chú ý đúng mức đến việc giáo dục con cái. Vì nhiều lý do khác nhau, họ phó mặc trách nhiệm giáo dục con cái cho nhà trường, dẫn đến tình trạng trẻ em bị bỏ rơi, thiếu sự quan tâm chăm sóc của bố mẹ và thiếu thốn tình thương gia đình mà rơi vào con đường phạm tội. Theo số liệu thống kê của Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao cho thấy 71% trẻ vị thành niên phạm pháp do không được quan tâm chăm sóc đến nơi đến chốn.



Không nên giáo dục trẻ em bằng bạo lực Ảnh: www.wmin.ac.uk

Xưa, Chương thị, thân mẫu của thầy Mạnh Tử đã phải ba lần đổi chỗ ở để con được sống gần một môi trường lành mạnh hơn, về sau Mạnh Tử trở thành một nhà đạo đức - tư tưởng lớn của Trung Quốc. Câu chuyện trên đủ thấy tầm quan trọng của mối quan tâm gia đình (trong sự kết hợp với xã hội) tới việc hình thành nhân cách trẻ thơ như thế nào.
Giáo dục đạo đức bị nhà trường coi nhẹ? Khi gia đình quan niệm trách nhiệm giáo dục thuộc về nhà trường, thì nhà trường lại chưa thực sự làm tròn nghĩa vụ giáo dục đạo đức và tư tưởng cho học sinh. Lâu nay, nền giáo dục mới chỉ tập trung vào cung cấp kiến thức mà có phần sao lãng việc giáo dục về tâm lý, tư tưởng (thậm chí là cả kiến thức xã hội) cho học sinh. Một trong những bộ môn chịu trách nhiệm cao nhất chính là Giáo dục công dân (GDCD).
Trách nhiệm của bộ môn GDCD là dạy cho học sinh cách ứng