KIỂM TRA BÀI CŨ

?1 Đưa nam châm lại gần các vật
liệu. Trường hợp nào nam châm
hút, trường hợp nào không?
a. Sắt

-> hút

f. Niken -> hút

b. Đồng

-> không hút

g. Chì

c. Gađôlini -> hút

-> không hút

h. Thép -> hút

d. Nhôm

-> không hút

i. Nhựa -> không hút

e. Côban

-> hút

k. Bạc -> không hút

Mật mã của từ khóa là: 2919 412

TRÁI ĐẤT

Mật mã của từ khóa là: 333 23 213

CỰC TỪ BẮC

Mật mã của từ khóa là: 333 23 514

CỰC TỪ NAM

Mật mã của từ khóa là: 31 215

LA BÀN

Mật mã của từ khóa là: 23 293657

TỪ TRƯỜNG

Mật mã của từ khóa là: 783657 83657

PHƯƠNG HƯỚNG

?Vì sao kim nam châm khi treo tự do luôn chỉ
hướng Bắc – Nam địa lí
ớn
ư
­
H

am
N
g

ắc
B
ng
ớ
­
Hư

Dương Ngọc Bưu - Vật lý 9

10

BÀI 16- TỪ TRƯỜNG TRÁI ĐẤT
I .Từ trường Trái Đất :

BÀI 20- TỪ TRƯỜNG TRÁI ĐẤT
I .Từ trường Trái Đất :
+ Trong hệ Mặt Trời , Trái Đất là một trong những hành tinh
có từ trường
+ Từ trường Trái Đất khiến các bức xạ điện từ lệch về phía
hai địa cực, sự tương tác của các bức xạ này với khí quyển tạo
ra hiện tượng cực quang
+ Từ trường của Trái Đất mạnh hơn ở phía địa cực và yếu hơn
ở vùng xích đạo

? 1. Vì sao thanh nam châm khi treo tự do luôn chỉ
hướng Bắc - Nam?
=> Từ trường tồn tại ở mọi nơi trên Trái Đất, do đó, kim
nam châm sẽ chỉ hướng bắc - nam ở mọi nơi.

BÀI 20- TỪ TRƯỜNG TRÁI ĐẤT
I .Từ trường Trái Đất :
+ Trong hệ Mặt Trời , Trái Đất là một trong những hành tinh
có từ trường
+ Từ trường Trái Đất khiến các bức xạ điện từ lệch về phía
hai địa cực, sự tương tác của các bức xạ này với khí quyển tạo
ra hiện tượng cực quang
+ Từ trường của Trái Đất mạnh hơn ở phía địa cực và yếu hơn
ở vùng xích đạo
Cực Bắc địa từ , cực Nam địa từ

CỰC BẮC ĐỊA TỪ VÀ CỰC BẮC ĐỊA LÍ

?3 . Quan sát hình 16.1:
a) Đường sức từ của Trái
Đất có những điểm nào
giống với đường sức từ
của một nam châm thẳng?
b) Hãy chỉ rõ các cực địa
từ và các cực địa lí trên
hình 16.1. Nhận xét chúng
có trùng nhau không?

a) Điểm giống nhau giữa đường
sức từ của Trái Đất và của một
nam châm thẳng:
- Đều là những đường cong
khép kín nối từ cực này sáng cực
kia.
- Hướng của đường sức từ
tuân theo quy ước: vào ở cực
Nam và ra ở cực Bắc.

b) Nhận xét:
+ Cực Bắc địa từ và cực Nam địa từ nằm trên trục từ của Trái Đất
+ Cực Bắc địa lí và cực Nam địa lí nằm trên trục quay của Trái Đất.
+ Các cực này đều không trùng nhau.

BÀI 16- TỪ TRƯỜNG TRÁI ĐẤT
I .Từ trường Trái Đất :
+ Trong hệ Mặt Trời , Trái Đất là một trong những hành tinh
có từ trường
+ Từ trường Trái Đất khiến các bức xạ điện từ lệch về phía
hai địa cực, sự tương tác của các bức xạ này với khí quyển tạo
ra hiện tượng cực quang
+ Từ trường của Trái Đất mạnh hơn ở phía địa cực và yếu hơn
ở vùng xích đạo
- Cực Bắc địa từ , cực Nam địa từ
+ Cực Bắc địa từ và cực Bắc địa lí không trùng nhau.

Lưu ý: Căn cứ vào chiều đường sức
từ của Trái Đất, cực Bắc địa từ nằm ở
Nam bán cầu, còn cực Nam địa từ nằm
ở Bắc bán cầu. Tuy nhiên, ngay từ đầu
người ta đã gọi cực từ ở Bắc bán cầu là
cực Bắc địa từ và thói quen đó được
sử dụng đến ngày nay.

BÀI 16- TỪ TRƯỜNG TRÁI ĐẤT
I .Từ trường Trái Đất :
+ Trong hệ Mặt Trời , Trái Đất là một trong những hành tinh
có từ trường
+ Từ trường Trái Đất khiến các bức xạ điện từ lệch về phía
hai địa cực, sự tương tác của các bức xạ này với khí quyển tạo
ra hiện tượng cực quang
+ Từ trường của Trái Đất mạnh hơn ở phía địa cực và yếu hơn
ở vùng xích đạo
-Cực Bắc địa từ , cực Nam địa từ :
+ Cực Bắc địa từ và cực Bắc địa lí không trùng nhau.
II. La bàn
1.Cấu tạo:

- La bàn được cấu tạo:
+ Vỏ: có mặt kính bảo vệ.
+ Kim la bàn: kim nam châm có thể
quay tự do trên trục cố định.
+ Mặt la bàn: có các vạch chia độ.
* Các kí hiệu trên mặt la bàn:
Kí hiệu
N
NE
E
ES
S
SW
W
WN

Hướng

Bắc
Đông Bắc
Đông
Đông Nam
Nam
Tây Nam
Tây
Tây Bắc

BÀI 16- TỪ TRƯỜNG TRÁI ĐẤT
I .Từ trường Trái Đất :
II. La Bàn
1.Cấu tạo: + Vỏ: có mặt kính bảo vệ.
+ Kim la bàn: kim nam châm có thể quay tự
do trên trục cố định.
+ Mặt la bàn: có các vạch chia độ.
2. Sử sụng la bàn xác định hướng địa lí:
+ Xác định cực Nam (S) và cực Bắc (N) của kim la bàn.
+ Chọn đối tượng cần xác định hướng.
+ Đặt la bàn trên mặt phẳng nằm ngang. Chờ cho kim la
bàn đứng yên, xoay la bàn sao cho vạch 0 trùng với cực
Bắc của kim nam châm.
+ Đọc giá trị.

?1 Vì sao khi sử dụng la bàn, ta phải để la bàn xa
các nam châm hoặc vật có từ tính
=> Nếu để gần la bàn với nam châm hoặc vật có từ tính
thì la bàn sẽ tương tác với nam châm hoặc vật có từ tính.
Như vậy la bàn sẽ không xác định đúng hướng nữa.
?2 Kim la bàn có chỉ đúng hướng Bắc địa lí không? Vì sao?
=>Kim la bàn không chỉ đúng hướng Bắc địa lí.
=> Do ảnh hưởng của từ trường Trái Đất mà dù đặt bất cứ ở
đâu song song với Trái Đất. Chiếc kim từ tính kia cũng quay
về hướng Bắc, và đây gọi là hướng Bắc địa từ. Mà cực Bắc
địa từ với cực Bắc địa lí không trùng nhau nên kim la bàn
không chỉ đúng hướng Bắc địa lí.

?3: Khi đi trên biển, trong rừng, trên
sa mạc làm thế nào để biết mình có đi
đúng hướng không?

Chúng ta phải
dùng la bàn

4 La bàn có cấu tạo như thế
nào?
=> Vỏ (hay hộp) đựng la bàn hình
tròn được chia độ (360 độ). Một
kim nam châm được đặt trên một
trục quay được gắn cố định với vỏ
hộp.
5 Bộ phận nào trong la bàn có
tác dụng chỉ hướng?
=> Kim nam châm

?6: Có hỗn hợp gồm các
vụn sắt, nhựa, gỗ, nhôm,
đồng. Làm sao tách các vụn
sắt ra khỏi hỗn hợp?

?7: Xác định tên từ cực của thanh
nam châm trong thí nghiệm sau.

S

N

S

N

?8: Theo em có những cách nào để nhận biết các từ cực
của một nam châm?
- Dựa vào cách sơn màu.
- Dựa vào ký hiệu của các cực (N , S).
- Dựa vào sự tương tác giữa hai nam châm (Khi đã biết
được từ cực của 1 nam châm).
- Dựa vào sự định hướng của nam châm (khi để tự do).

?9: Nếu có một thanh nam châm thẳng bị gãy tại chính
giữa của thanh, hỏi lúc này một nửa còn lại của thanh
nam châm sẽ như thế nào?

A. Chỉ còn cực từ Bắc
B. Chỉ còn cực từ Nam
C. Mất hết các từ cực
D. Vẫn còn hai từ cực